Soğuk Hava ve Hastalık İlişkisi: Doğrular ve Yanlışlar

Geçmişten günümüze birçok kültürde yaygın olarak aktarılan bir inanış var: “Soğuk hava insanı hasta eder.” Soğuk havada mont giymemek, serin odada uyumak, yağmur altında kalmak; genellikle grip veya nezlenin sebebi olarak düşünülür.

Bu düşünce birçok insan için mantıklı çünkü hastalıklar genellikle soğuk hava dönemlerine denk gelir. Ancak modern bilim, soğuk hava ile hastalık arasındaki ilişkinin daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

Westminster Üniversitesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü’nden Kıdemli Öğretim Üyesi Manal Muhammed, soğuk hava ve hastalık ilişkisini ele alan bir yazı kaleme aldı.

Soğuk Hava Hastalık Yapmaz Ama Riski Artırır

Bilim insanlarına göre soğuk hava tek başına enfeksiyonlara sebep olmaz. Muhammed, “Grip ve soğuk algınlığı gibi hastalıkların sebebi virüslerdir, soğuk hava değil,” diyor.

Nezleye, rinit gibi hastalıklara yol açan virüsler, hava sıcaklığından bağımsız olarak insandan insana bulaşır.

Dünya genelinde kış aylarında solunum yolu enfeksiyonlarının arttığı bilinir. Araştırmalar, bu artışın doğrudan soğuktan değil; soğuk havanın etkisiyle oluşan biyolojik, çevresel ve davranışsal faktörlerden kaynaklandığını gösterir.

Soğuk ve Kuru Hava Virüsleri Güçlendirir

Bilimsel çalışmalar, grip ve koronavirüsler gibi solunum yolu virüslerinin soğuk ve kuru havada daha uzun süre hayatta kalabildiğini göstermektedir.

Kış aylarında havanın kuru olması, öksürme, konuşma veya nefes alma sırasında yayılan damlacıkların hızla buharlaşmasına yol açar. Bu durum virüs taşıyan partiküllerin havada daha uzun süre kalmasına olanak tanır.

Sonuç olarak, soğuk ve kuru hava virüslerin yayılmasını kolaylaştırır ve solunum yollarına ulaşma olasılığını artırır.

Soğuk Hava Bağışıklık Savunmasını Zayıflatır

Soğuk havanın vücuda etkileri önemlidir. Muhammed’e göre, “Soğuk hava solumak, burun ve solunum yollarının iç sıcaklığını düşürür. Bu durum ‘vazokonstriksiyon’ adı verilen, damarların daralmasına yol açan bir tepkiye neden olur.

Kan akışının azalması, burun ve boğazdaki bağışıklık savunmasını zayıflatabilir,” ifadelerini kullanır.

Ayrıca soğuk ve stres, özellikle astım veya alerjik rinit gibi hassas solunum yollarına sahip kişilerde savunma mekanizmalarını baskılayabilir. Bu durum virüslerin vücuda yerleşmesini kolaylaştırır.

Kış Aylarında Kapalı Alanlar ve Kalabalıklar Etkilidir

Kışın hastalıkların artmasının bir diğer nedeni insan davranışlarıdır.

Soğuk havalarda insanlar genellikle kapalı alanlarda bulunur. Kalabalık, havasız alanlar; virüslerin bulaşması için uygun bir ortam oluşturur.

Ayrıca kış aylarında güneş ışığına daha az maruz kalınması, bağışıklık sisteminde önemli olan D vitamini seviyelerinin azalmasına yol açabilir. Evlerde kullanılan ısıtma sistemleri de havayı kurutarak burun ve boğaz mukozasının kurumasına neden olabilir. Normalde virüsleri dışarı atan mukus sistemi bu koşullarda etkili çalışmaz.

Ne Yapılabilir?

Uzmanlara göre kış aylarında hastalıklardan korunmak için kapalı alanların iyi havalandırılması, ortam neminin dengelenmesi, yeterli D vitamini alınması, kalabalık ve havasız ortamlardan kaçınılması önemlidir.